Rölyef (Kabartma) Sanatı Akademik Terimler ve Tanımlar

Alçak Rölyef (Bas-Relief / Basso-Rilievo): Figür ve motiflerin arka plandaki düzlemden çok az bir yükseklikte kabartıldığı, hacim derinliğinin düşük tutulduğu teknik. Sikkeler ve madalyonlar en yaygın örnekleridir.

Anıtsal Rölyef (Monumental Relief): Kamusal alanlarda, tapınaklarda veya saray cephelerinde tarihi, dini ya da zafer anlatılarını işleyen büyük ölçekli mimari kabartmalar.

Aşındırma (Erosion/Etching): Asit veya mekanik sürtünme yoluyla yüzeyden malzeme eksilterek rölyef katmanı oluşturma yöntemi.

Bileşik Rölyef (Demi-Relief / Mezzo-Rilievo): "Orta rölyef" olarak da bilinen, figürlerin derinliğinin alçak ve yüksek rölyef arasında tutulduğu, formun yaklaşık yarısının zeminden öne çıktığı teknik.

Çökertme Rölyef (Intaglio / Batık Kabartma): Yüzeyin üzerine çıkıntı yapmak yerine, formların ve çizgilerin tabanın içine doğru oyularak derinlik kazandırıldığı teknik.

Derinlik Yanılsaması (Relief Perspective): İki boyutlu düzleme yakın bir yüzeyde, ışık-gölge ve kademeli katmanlama teknikleri kullanılarak sağlanan üç boyutlu mekan algısı.

Fon (Zemin / Background): Üzerinde rölyef figürlerinin yükseldiği ya da oyulduğu taşıyıcı arka yüzey.

Gövde Heykeli (Tors): Rölyef veya heykel sanatında başı, kolları ve bacakları olmayan yalnızca gövdeyi temsil eden figür.

İç Konkav (Cavetto / Hollow Relief): Dış hatları zemin seviyesinde kalırken iç kısımları içe doğru çukurlaştırılan rölyef tarzı. Antik Mısır duvar sanatında yaygın olarak kullanılmıştır.

Kat'ı (Kağıt Rölyef): Geleneksel Türk sanatlarında ince kağıt veya deri katmanlarının kesilip üst üste yapıştırılmasıyla oluşturulan üç boyutlu kağıt kabartma sanatı.

Kalıplama (Molding): Kil, alçı veya silikon malzeme kullanılarak hazırlanan rölyef modelinin döküm yoluyla çoğaltılması işlemi.

Mimari Rölyef (Architectural Relief): Binaların alınlık, sütun, friz veya friz altı gibi bölümlerine estetik ve anlatısal amaçla entegre edilen yapıyla bütünleşik kabartmalar.

Modelaj (Modelling): Kil, balmumu gibi plastik (şekillendirilebilir) malzemelere ekleme ve eksiltme teknikleriyle rölyef formu verme süreci.

Mukarnas: İslam mimarisinde kullanılan, üç boyutlu geometrik rölyef etkisi oluşturan petek veya sarkıt formundaki dereceli dolgu bezemesi.

Oyma (Carving): Taş, ahşap veya mermer gibi sert blok malzemelerden keski yardımıyla parça eksiltilerek rölyefin ortaya çıkarılması tekniği.

Patine: Rölyef yüzeyinde kimyasal müdahalelerle veya zamanla oluşan, derinlik algısını artırmaya yarayan renk ve oksitlenme katmanı.

Rond-Bos (Ronde-Bosse): Tamamen serbest heykel ile yüksek rölyef arasında duran, arkası zemine hafifçe bağlı ancak formunun neredeyse tamamı ayrılmış olan kabartma türü.

Savat: Metal (özellikle gümüş) yüzeylerde açılan sığ oymalara siyah renkli kükürtlü eriyik doldurularak yapılan geleneksel bir rölyef bezeme tekniği.

Şebeke: Mermer veya ahşap levhaların ajur (delikli oyma) tekniğiyle delinerek ışık-gölge geçirgenliği sağlandığı rölyefli mimari eleman.

Yüksek Rölyef (Haut-Relief / Alto-Rilievo): Figürlerin zeminden oldukça öne fırladığı, formların yarısından fazlasının hacimsel olarak dışarıda kaldığı ve derin gölgeler oluşturan kabartma tekniği.